Ubóstwo energetyczne w Polsce
Ubóstwo energetyczne to zjawisko, które dotyka osoby lub gospodarstwa domowe, które nie są w stanie zapewnić sobie wystarczającego poziomu ogrzewania, chłodzenia, oświetlenia czy zasilania podstawowych urządzeń domowych z powodu zbyt wysokich kosztów energii lub złej jakości infrastruktury mieszkaniowej. W Polsce problem ten jest szczególnie istotny i złożony – wynika zarówno z czynników ekonomicznych, jak i technicznych.
Ubóstwo energetyczne w Polsce – główne przyczyny
- Niska efektywność energetyczna budynków
Wiele domów jednorodzinnych, zwłaszcza na wsiach, jest słabo ocieplonych lub w ogóle nieocieplonych. Przestarzałe systemy grzewcze (piece węglowe, „kopciuchy”) są mało wydajne i kosztowne w eksploatacji. - Wysokie ceny energii
Ceny energii elektrycznej, gazu i opału systematycznie rosną, a to uderza szczególnie mocno w gospodarstwa o niskich dochodach. - Niskie dochody
Ubóstwo energetyczne często pokrywa się z ubóstwem dochodowym – osoby starsze, samotne lub bezrobotne, a także rodziny wielodzietne są szczególnie narażone. - Brak dostępu do sieci ciepłowniczych
W wielu regionach, zwłaszcza w małych miejscowościach i na wsiach, nie ma dostępu do centralnego ogrzewania, co zmusza mieszkańców do korzystania z droższych lub mniej efektywnych źródeł ciepła.
Skala zjawiska
Według danych z raportów Instytutu Badań Strukturalnych (IBS) i Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), ubóstwem energetycznym w Polsce może być dotkniętych nawet 10–12% gospodarstw domowych, czyli kilka milionów osób. Problem ten jest szczególnie nasilony w województwach wschodnich i południowych (np. lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie).
Skutki ubóstwa energetycznego
Zdrowotne
Życie w zimnych, wilgotnych domach zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego, krążenia, depresji.
Społeczne
Pogorszenie jakości życia, wykluczenie społeczne, trudności w edukacji (np. brak ogrzewania czy światła utrudnia naukę dzieciom).
Środowiskowe
Osoby dotknięte ubóstwem energetycznym często palą tanim i zanieczyszczającym opałem (np. węgiel niskiej jakości, drewno), co wpływa na smog i zanieczyszczenie powietrza.
Ciepły dom to nie luksus. To podstawa.
Program „Czyste Powietrze” to ogólnopolski program dotacyjny realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) we współpracy z wojewódzkimi funduszami. Jego celem jest poprawa jakości powietrza i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wspieranie właścicieli domów jednorodzinnych w termomodernizacji oraz wymianie źródeł ciepła na bardziej ekologiczne.
Kto może otrzymać dofinansowanie?
Pomoc w ramach programu „Czyste Powietrze” mogą otrzymać:
- Właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych.
- Właściciele lokali mieszkalnych wydzielonych w budynkach jednorodzinnych (z wyodrębnioną księgą wieczystą).
Poziomy dofinansowania
Program przewiduje trzy poziomy wsparcia, uzależnione od dochodów:
- Podstawowy poziom dofinansowania – dla osób, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł.
- Podwyższony poziom dofinansowania – dla gospodarstw domowych, gdzie dochód na osobę nie przekracza 1894 zł (jednoosobowe) lub 1350 zł (wieloosobowe).
- Najwyższy poziom dofinansowania – dla gospodarstw o dochodach poniżej 1090 zł (wieloosobowe) lub 1526 zł (jednoosobowe).
Na co można otrzymać dofinansowanie?
Środki z programu można przeznaczyć m.in. na:
- wymianę starego kotła na nowoczesne źródło ciepła (np. pompa ciepła, kocioł gazowy kondensacyjny),
- docieplenie ścian, stropów, dachów,
- wymianę stolarki okiennej i drzwiowej,
- montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,
- instalację OZE (np. fotowoltaika – tylko w ramach opcji z dofinansowaniem do kompleksowej termomodernizacji),
- wykonanie audytu energetycznego.
Jak złożyć wniosek?
Fundacja bezpłatnie pomaga w przygotowaniu potrzebnych dokumentów i będzie Cię reprezentować w tym procesie przed WFOŚ w Łodzi.
Co będzie potrzebne?
Odpowiednie pełnomocnictwo.
Terminy
Program trwa do 2029 roku, a umowy o dofinansowanie można zawierać do końca 2027 roku.
Czas realizacji inwestycji – do 30 miesięcy od daty złożenia wniosku.
Nie zwlekaj
Program „Czyste Powietrze” trwa do 2029 roku, ale kolejki rosną. Im szybciej zaczniesz, tym szybciej odczujesz różnicę: w rachunkach, komforcie życia i… powietrzu, którym oddychasz.
Skontaktuj się z nami już dziś.
